ตามเรื่องเล่าตำนานโบราณล้านนา มีแม่นกขุ้มและลูกทั้ง ๔ อาศัยอยู่ในป่า แม่นกขุ้มออกหาอาหาร ทิ้งลูกน้อยทั้ง ๔ ตัวอยู่ในรัง เกิดไฟไหม้ป่า แม่นกขุ้มกลับมาเห็นลูกน้อยทั้ง ๔ ตัวจมอยู่ในกองไฟ ด้วยความรักจึงบินเข้าไปช่วยลูกทั้ง ๔ เพลิงไหม้ถาถม แม่นกขุ้มและลูกทั้ง ๔ ตัวสิ้นชีวิตอยู่ในกองไฟ เมื่อเรื่องราวดังกล่าวทราบถึงพระอินทร์ จึงได้ให้พรแก่แม่นกขุ้มและลูกน้อยทั้ง ๔ ว่าเมื่อยามใด ได้เห็นนกขุ้มแม่ลูกอยู่ ณ.ที่แห่งใด ที่แห่งนั้นจะไม่เกิดไฟไหม้ เป็นทั้งคติธรรมและความเชื่อ ท่านครูบาต๋า จึงได้สร้างผ้ายันต์นกขุ้ม เพื่อให้บรรดาลูกศิษย์นำกลับไปติดบ้านเรือน ร้านค้าและสถานที่อยู่อาศัย เพื่อป้องกันอัคคีภัยต่างๆ ให้สถานที่นั้นๆ มีแต่ความชุ่มเย็น. ข้อมูลโดยศิษย์คนสุดท้าย นายกต้น ตำบลแม่ก๊า พี่ต๊อก เมืองเหนือ พี่คิม ลำปาง เป็นอย่างสูงครับ
